İsmayıl bəy Qaspıralı’nın “Öyüd” Şiiri Nesillere Yol Göstere

Mefkûreci, Büyük Maarifçi İsmayıl bəy Qaspıralı’nın “Öyüd” Şiiri Nesillere Yol Göstere: “Qurban Sene, Oğul, Satma Toprağı!”

EDİTÖRÜN NOTU / BAŞYAZI

Toprağa Sadakat, Geleceğe İtaat: Gaspıralı’nın Vasiyeti

Kırım’ın Sesi Gazetesi ailesi olarak, sayfalarımızda sadece bugünün haberlerini değil, köklerimizden kopup gelen mukaddes emanetleri de taşımaktan gurur duyuyoruz. Bu sayımızda, Türk dünyasının ulu rehberi İsmayıl bəy Qaspıralı’nın kalbinden dökülen Merhum değerli kalem dostumuz Nazim Nəsrəddinov tarafından edebi bir ihtimamla tanzim ve iktibas edilen “Öyüd” şiirini siz değerli okuyucularımızla buluşturuyoruz.

Gaspıralı, ömrünü vakfettiği Tercüman gazetesinin sütunlarında da her zaman “Dilde, fikirde, işte birlik” şiarını savunurken, bu birliğin ilk harcının toprağa sadakatle karılacağını çok iyi biliyordu. Onun “Qurban sənə, oğul, satma torpağı. Torpaq bizə validədir, validə” haykırışı, asırları aşıp gelen bir millî uyanış çağrısıdır. Vatan toprağını satmak, anayı ve geleceği feda etmektir.

Bu edebi eseri sayfalarımıza taşırken gayemiz; genç nesillere alın terinin, üretimin ve toprağa bağlılığın bir milletin yegane kurtuluş reçetesi olduğunu yeniden hatırlatmaktır. Kırım’ın yeşil bağlarından doğan bu fikir sönmeyecek, ulu babamızın mirası Kırım’ın Sesi Gazetesi vasıtasıyla ebediyen yaşayacaktır.

Kırım’ın Sesi Gazetesi Yayın Kurulu

BAHÇESARAY – Türk dünyasının ulu yolbaşçısı, “Dilde, fikirde, işte birlik” şiarının müellifi İsmayıl bəy Qaspıralı’nın edebi mirası yürekleri aydınlatmağa devam ete. Büyük müteffikirnin vatan toprağına, emeğe ve milli varlığa sadakatini aksettirgen ehemmiyetli eserlerinden biri olan “Öyüd” şiiri, bugün de nesillere en büyük dersni birmektedir.

Nazim Nəsrəddinov tarafından edebi ve yüksek bidayetle işlenip iqtibas etilgen bu şahane eser, Kırım’ın Sesi Gazetesi vasıtasıyla kene bir kere oquyucularğa takdim etile. Qaspıralı, şiirinde toprağı insaniyetnin anası olarak tasvir ete ve genç nesillere hitaben, “Topraq bizə validədir, validə” diyerek vatan toprağının satılamaz ve vazgeçilemez bir servet olduğunu hatırlata.

İSMAİL GASPIRALI’DAN ÖĞÜT

Aman, oglum, satma sakın, elindeki topragı,
Anan kibi seni besler bereketli kucagı.
Piçen, arpa, aş istemez, verir sana bunları,
Sefil rezil olma sakın, satıp ana topragı.

*****
Yediklerin, içtiklerin ep bu topraktan kele,
Cebindeki akçaları sana bu toprak vere,
Alma, armut, arpa bogday, bag ve bostan cumlesi-
Topragın verdigi baylık… satma sakın, topragı…

*****
Onu bilip, sevmelisin çayır ile bagçayı,
Akça suvdur akar kiter, bitirirsin akçayı.
Bagça kitti, akça bitti, ne olur senin alın?
Aman oglum, topla akça, geri kaytar bagçayı.

*****
Bak, senin bir çayırın bar… Ne guzeldir çokragı,
Şırıl, şırıl kele suvu, yarıp kara topragı.
Lanet ider sana çokrak, satma sakın çayırı,
Eger satsan, çevirirsin fenaya sen hayırı.

*****
Saç tarlaya arpa, bogday, işle, bekle tarlayı,
Bir saçarsın- on alırsın, unutmayıp Hudayı,
Bir çuval bogdaya karşı, altın kumüş verirler,
Kereklerin er neyse- bunlar ile kelirler,

*****
Aman oglum, satma sakın, elindeki topragı,
Anan kibi seni besler, bereketli kucagı
Piçen, arpa, aş istemez, verir sana bunları,
Sefil rezil olma sakın, satıp ana topragı.

TOPRAQNIÑ MUKADDESLİGİ VE MİLLİY ŞUUR

İsmayıl bəy Qaspıralı’nın bu ölmez eseri, sadece edebi bir manzume degil, aynı zamanda Kırım Tatar halkının vatan toprağındaki mevcudiyet felsefesini de tayin etken bir milliy beyannamedir. Eserniñ derin tahlili şu esas fikirolarnı köz ögüne sere:

• Topraq Anadır (Validədir): Şair, toprağı cansız bir madde degil, insan hayatına can bürgen, milleti beslegen bir ana (validə) olarak tasvir ete.
• Vatan Emaneti: “Qurban sənə, oğul, satma torpağı” mısrası, gelecek nesillere qaldırılğan en mukaddes vasiyettir; toprağını kaybeden bir milletin öz varlığını da kaybedeceği ihtar etile.
• Emege Sadeqat: Şiirde keçken “Əkini də, biçini də həyatdır” ifadesi, milletniñ medeniy ve iqtisadi cehetten yükselmesi için ziraat ve üretmektniñ şart olduğunu köstere.
• Mefkûreci Üslup: Gaspıralı, Tercüman gazetesinde neşretken fikir yazılarındaki idealizmini bu şiirinde yüksek bir edebi estetik ve lirizm ile taçlandırğan.
• Kırımın Sesi, Kırım Tatarca, İsmayıl bey Gaspıralı, Öyüd şiiri, Kırım haberleri, Kırım edebiyatı, Kırım Tatar kültürü, Tercüman Gazetesi, Bahçesaray, Türk dünyası edebiyatı, İsmail Bey Gaspıralı şiirleri, Kırımın Sesi Gazetesi

İsmayıl bəy Qaspıralı. ” Öyüd “şeiri
Azərbaycan dilinə tərcümə və iqtibas edən – Nazim Nəsrəddinov
*
Tərcümə-iqtibas

**

Əkini də, biçini də həyatdır,
Biz torpağa olmalıyıq alüdə…
Qurban sənə, oğul,satma torpağı
Torpaq bizə validədir,validə..
*
Canımızın qüvvətidir bu torpaq,
Yurdumuzun dövlətidir bu torpaq..
Alma burda,armud burda,nar burda
Hamımızın sərvətidir bu torpaq.
*
Çayırı da,çəməni də gözəldir,
Burda zəhmət xarüqələr düzəldir.
Viran qoyma bağçaları bağları,
Torpaq sənə hər nəsnədən əzəldir.
*
..Bir çaya bax,necə axır suları,
Vəsf etməyə çox acizəm bunları.
Gözün kimi qoru hər an torpağı
Qiymətlidir torpağın xoş anları
*
Ək tarlaya arpa ,buğda, nə bitir,
Müxtəsəri, ürəyin nə istəyir.
Kim çalışır, gələcəyi xoş olur,
Torpaq bizi məhəbbətə səsləyir.
*
…Əkini də, biçini də həyatdır,
Biz torpağa olmalıyıq alüdə….
Qurban sənə, oğul, satma torpağı
Torpaq bizə validədir,validə..
*
Dilde,fikirde,işte birlik”