Bakıya Uzanan Qardaşlıq: Nuru Paşanın Komandanlığı Altında Qafqaz İslam Ordusu Azərbaycanın Taleyini Necə Dəyişdirdi?
Xüsusi Reportaj | Qırımın Səsi Qəzeti
“Bəzən bir şəhərin azad edilməsi, bir millətin gələcəyini dəyişdirir.”
1918-ci il sentyabrın 15-i… Bakı həftələrlə davam edən şiddətli döyüşlərdən sonra tarixin axarını dəyişəcək bir günə oyanırdı. Şəhərin ətrafında barıt qoxusu hələ də çəkilməmiş, küçələr böyük bir qeyri-müəyyənliyin sükutuna bürünmüşdü. Lakin üfüqdə görünən qoşunlar təkcə bir ordunun irəliləyişini deyil, müstəqilliyini yenicə elan etmiş Azərbaycanın ümidlərini, Türk dünyasının ortaq taleyini və qardaşlıq ruhunu da özü ilə gətirirdi.
Bu yürüşün başında Osmanlı Dövlətinin gənc və bacarıqlı sərkərdələrindən biri olan Nuru Paşa (Killigil) dayanırdı. Onun komandanlığı altında yaradılan Qafqaz İslam Ordusu, Azərbaycan milli qüvvələri ilə çiyin-çiyinə vuruşaraq yalnız Bakını azad etmək üçün deyil, yeni yaranmış Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin varlığını qorumaq üçün də mübarizə aparırdı.
1918-ci il sentyabrın 15-də Bakının azad edilməsi ilə nəticələnən bu əməliyyat, Türkiyə və Azərbaycan tarixinin ən mühüm dönüş nöqtələrindən biri hesab olunur. Bu zəfər təkcə strateji əhəmiyyətə malik bir şəhərin nəzarətə götürülməsini təmin etmədi, həm də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin öz paytaxtına qovuşmasına və dövlət kimi möhkəmlənməsinə yol açdı.
Aradan yüz ildən artıq vaxt keçməsinə baxmayaraq, Bakının azad edilməsi bu gün də Türkiyə ilə Azərbaycan arasında sarsılmaz qardaşlığın tarixi rəmzlərindən biri kimi yaşayır. Bu gün “Bir millət, iki dövlət” ifadəsi ilə təsvir olunan möhkəm bağların təməli məhz 1918-ci ildə verilən bu ortaq mübarizədə qoyulmuşdur.
Qırımın Səsi olaraq hazırladığımız bu xüsusi reportajda Nuru Paşanın Qafqaza uzanan yolunu, Qafqaz İslam Ordusunun yaradılmasını, Bakı əməliyyatının az bilinən məqamlarını və bu tarixi zəfərin Türk dünyasına bəxş etdiyi irsi tarixi sənədlər və etibarlı mənbələr əsasında təqdim edirik. Bu mübarizə təkcə keçmişin xatırlanmalı səhifəsi deyil, həm də ortaq tariximizin, ortaq mədəniyyətimizin və ortaq gələcəyimizin ən parlaq simvollarından biridir.